Septum Deviasyonu (Burun Eğriliği)

Septum deviasyonu nedir?

Septum deviasyonu, burnu sağ ve sol olmak üzere iki boşluğa ayıran kıkırdak ve kemik bölmenin (septum) bir ya da iki tarafa doğru eğilmesidir. Halk arasında burun eğriliği olarak bilinir. Hafif eğrilikler toplumda sık görülür ve çoğu şikâyete yol açmaz; tedavi, eğrilik nefes almayı belirgin biçimde etkilediğinde gündeme gelir.

Eğrilik doğuştan veya büyüme döneminde gelişebileceği gibi, burna alınan bir darbe sonrasında da ortaya çıkabilir. Eğri septum çoğu zaman dışarıdan fark edilmez; dış burun düz görünse bile iç bölme belirgin şekilde eğri olabilir.

Septum deviasyonunun belirtileri nelerdir?

En sık belirti, bir ya da iki taraflı ve uzun süredir devam eden burun tıkanıklığıdır. Buna eşlik edebilen diğer bulgular şunlardır:

• Ağızdan nefes alma, ağzı açık uyuma ve sabahları ağız-boğaz kuruluğu
• Horlama ve uykudan yorgun kalkma
• Tekrarlayan sinüs enfeksiyonlarına eğilim ve geniz akıntısı
• Eğriliğin çıkıntı yaptığı bölgede mukoza kuruması ve buna bağlı burun kanaması
• Egzersiz sırasında burundan yeterli hava alamama

Belirtilerin evde nasıl fark edileceğini burun eğriliği nasıl anlaşılır yazısında anlattık.

Burun tıkanıklığının tek nedeni septum mu?

Hayır. Burun tıkanıklığı çoğu zaman birden fazla nedenin birleşimidir. Konka hipertrofisi (burun eti büyümesi), alerjik rinit, sinüs hastalıkları, burun kapakçığı (nazal valv) darlığı ve çocuklarda geniz eti benzer şikâyetlere yol açar. Yalnızca septumun düzeltilmesi, eşlik eden bir neden atlanırsa beklenen rahatlamayı sağlamayabilir. Bu nedenlerin genel tablosu burun tıkanıklığının sık görülen nedenleri yazısındadır.

Muayenede nasıl değerlendirilir?

Teşhis kulak burun boğaz muayenesiyle konur. Op. Dr. Süleyman Kumbasar’ın muayenesinde şu adımlar izlenir:

• Burun içinin ışıklı alet ve endoskopla incelenmesi: eğriliğin yeri, derecesi ve hava yoluna etkisi değerlendirilir.
• Dekonjestan testi: burun içine şişlik giderici uygulanarak tıkanıklığın ne kadarının mukoza şişliğinden, ne kadarının yapısal eğrilikten kaynaklandığı ayırt edilir.
• Konkalar, burun kapakçığı ve geniz bölgesinin kontrolü
• Şikâyetin şiddetini ölçmek için NOSE ölçeği gibi standart anketler
• Sinüs hastalığından şüphelenilirse bilgisayarlı tomografi

Septum deviasyonu nasıl tedavi edilir?

Yapısal bir eğrilik ilaçla düzelmez; ilaçlar yalnızca eşlik eden mukoza şişliğini ve alerjik bulguları azaltabilir. Şikâyetler belirgin ve yapısal eğrilikle uyumluysa tedavi septoplasti ameliyatıdır. Hollanda’da yapılan randomize bir çalışmada, septum deviasyonuna bağlı tıkanıklığı olan yetişkinlerde septoplastinin, cerrahi dışı izleme kıyasla burun tıkanıklığına bağlı yaşam kalitesi skorlarında daha fazla iyileşme sağladığı bildirilmiştir.

Septoplasti nasıl yapılır?

Ameliyat burun deliklerinin içinden yapılır; burnun dışında kesi yoktur. Septumu örten mukoza kaldırılır, eğri kıkırdak ve kemik bölümler düzeltilir ya da çıkarılır, burnun desteği için gereken kıkırdak korunur ve mukoza yerine yatırılır. Tek başına yapılan septoplasti burnun dış şeklini değiştirmez. Konkalar da büyükse aynı seansta küçültülebilir.

Burun estetiğiyle birlikte yapılabilir mi?

Evet. Görünümle ilgili bir şikâyet de varsa septoplasti ve burun estetiği aynı ameliyatta planlanabilir; bu birleşik ameliyata septorinoplasti denir. Böylece tek anestezi ve tek iyileşme dönemi olur.

Riskler nelerdir?

Kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı genel risklerin yanında septoplastiye özgü olarak septumda kan birikmesi (hematom), nadiren septumda delik (perforasyon), üst ön dişlerde ve damakta geçici his değişikliği ve tıkanıklığın tam geçmemesi görülebilir. Tıkanıklığın sürmesi çoğu zaman eşlik eden alerji veya konka büyümesiyle ilgilidir. Ameliyat öncesi bu riskler anlatılır ve yazılı onam alınır.