Burun estetiği (rinoplasti), burnun kemik ve kıkırdak yapısını yeniden şekillendiren cerrahi bir işlemdir. İstanbul Bahçelievler'de muayene eden kulak burun boğaz uzmanı Op. Dr. Süleyman Kumbasar, ameliyatı görünüm ile nefes yolunu birlikte değerlendirerek planlar; septum deviasyonu veya konka hipertrofisi varsa uygun vakalarda aynı seansta ele alınır. Açık veya kapalı teknik ve piezo kullanımı muayene bulgularına göre belirlenir. Son şekil genellikle 12. ayda değerlendirilir.
Burun estetiği nedir?
Burun estetiği (rinoplasti), burnun dış görünümünü oluşturan kemik ve kıkırdak çatının cerrahi olarak yeniden şekillendirilmesidir. Kemerin alınması, burun ucunun kaldırılması veya inceltilmesi, burun kanatlarının daraltılması ve eğriliğin düzeltilmesi bu ameliyatın kapsamında yapılabilir.
Burun aynı zamanda solunum organıdır. Dıştan yapılan her değişiklik iç hava yolunu etkiler; bu nedenle burun estetiği ile burun içi cerrahisinin (septoplasti, konka küçültme) birlikte planlanması gerekir. Bu birleşik yaklaşıma fonksiyonel burun estetiği veya septorinoplasti denir. İki kavram arasındaki farkı burun estetiği ile septorinoplasti farkı yazısında ayrıntılı olarak ele aldık.
Kimlere uygulanır?
Burun estetiği, burun gelişimini tamamlamış ve genel sağlık durumu ameliyata uygun kişilerde değerlendirilir:
- Burun gelişimini tamamlamış, 18 yaşını doldurmuş kişiler. Daha genç hastalarda yalnızca belirgin nefes sorunu varsa ve büyüme tamamlanmışsa değerlendirilir.
- Kemer, geniş veya düşük burun ucu, asimetri, eğrilik gibi görünümle ilgili şikâyeti olanlar.
- Burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, horlama gibi fonksiyonel şikâyeti olup aynı ameliyatta görünümün de düzeltilmesini isteyenler.
- Daha önce burun ameliyatı geçirmiş ve görünüm ya da nefes sorunu devam edenler (bkz. revizyon burun estetiği).
Sigara kullanımı, kontrol altında olmayan kronik hastalıklar ve gerçekçi olmayan beklentiler ameliyat kararını erteleten başlıca durumlardır; bunlar ilk görüşmede açıkça konuşulur.
Op. Dr. Kumbasar ameliyatı nasıl planlar?
Planlama muayenede başlar. Burun içi endoskopla değerlendirilir; septum, konkalar ve burun kapakçığı (nazal valv) bölgesi kontrol edilir. Cilt kalınlığı, kıkırdak dayanıklılığı ve yüz oranları ölçülür. Muayenenin adımlarını burun estetiği öncesi muayene yazısında anlattık. Teknik seçimi bu bulgulara göre yapılır:
Açık veya kapalı teknik
Kapalı teknikte tüm kesiler burun içindedir; kemer alınması ve sınırlı uç düzeltmeleri için uygundur. Açık teknikte burun ucundaki kolumellaya birkaç milimetrelik bir kesi eklenir; burun ucunun kapsamlı yeniden yapılandırılması, belirgin asimetriler ve revizyonlarda tercih edilir. Op. Dr. Kumbasar her iki tekniği kullanır ve seçimi burun yapısına göre yapar.
Piezo (ultrasonik) cerrahi
Piezo cihazı kemiği ultrasonik titreşimle şekillendirir. Bazı çalışmalarda klasik osteotomiye göre çevre yumuşak dokuda daha az hasar, daha sınırlı morarma ve şişlik bildirilmiştir. Kemik çatının belirgin şekillendirilmesi gereken vakalarda kullanılır; her burun için gerekli değildir. Ayrıntılar piezo burun estetiği sayfasındadır.
Koruyucu yaklaşım
Amaç burnu baştan yapmak değil, yüzle uyumsuz olan kısmı düzeltmektir. Kıkırdak destekleri mümkün olduğunca korunur; bu, hem burnun uzun vadede şeklini koruması hem de nefes yolunun daralmaması için önemlidir. Cilt yapısı da sonucu belirler: kalın ciltte burun ucu daha geç netleşir. Bu konuyu kalın ciltte burun ucu yazısında açıkladık.
Ameliyat öncesi nasıl hazırlanılır?
Hazırlık, ameliyattan yaklaşık iki hafta önce başlar ve anestezi değerlendirmesiyle tamamlanır:
- Kan tetkikleri ve anestezi muayenesi yapılır; kronik hastalıklar ve düzenli kullanılan ilaçlar bildirilir.
- Kan sulandırıcı ilaçlar, bazı ağrı kesiciler ve bitkisel ürünler kanama riskini artırabilir; bunların kesilip kesilmeyeceğine ilgili hekimle birlikte karar verilir.
- Sigara yara iyileşmesini geciktirir; ameliyattan önce ve sonra bırakılması önerilir.
- Ameliyat günü ve sonrasındaki ilk hafta için iş ve sosyal plan buna göre yapılır.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Her cerrahi işlemde olduğu gibi kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı riskler vardır. Rinoplastiye özgü olarak geçici his kaybı, uzun süren şişlik, küçük asimetriler ve nadiren nefes alma sorunları görülebilir. Sonucun beklentiyi karşılamadığı durumlarda revizyon genellikle en erken 12. ayda değerlendirilir; bu bekleme süresinin nedeni revizyon için neden 12 ay beklenir yazısındadır. Ameliyat öncesi görüşmede riskler tek tek anlatılır ve yazılı onam alınır.
Ameliyat süreci
Genel anestezi. Ameliyat öncesi anestezi değerlendirmesi ve kan tetkikleri yapılır.
Ortalama 2–3 saat; septum ve konka cerrahisi eklendiğinde süre buna göre uzar.
Ameliyatın kapsamına göre aynı gün taburculuk veya bir gece hastanede kalış; karar planlama aşamasında verilir ve hastaya yazılı olarak bildirilir.
Tampon kullanılıp kullanılmayacağı ve süresi ameliyat planına göre belirlenir. Burun üzerindeki alçı genellikle ilk haftanın sonunda alınır.
İyileşme takvimi
Göz çevresinde morarma ve şişliğin en belirgin olduğu dönem. Başın yüksekte tutulması ve soğuk uygulama önerilir. Ağrı genellikle hafif–orta düzeydedir ve ağızdan alınan ilaçlarla kontrol edilir.
Alçı alınır, dikişler kontrol edilir. Morarma büyük ölçüde geriler; hafif masa başı işlere dönülebilir.
Sosyal görünüm için yeterli düzelme. Gözlük burna yük bindirmeyecek şekilde kullanılır; sırtüstü ve baş yüksekte yatış sürer.
Hafif spor, yüzme ve güneşe kontrollü çıkış için genellikle uygun dönem. Temaslı sporlar için en az 3 ay beklenir.
Şişliğin büyük bölümü iner; burun ucu ince ciltte daha erken, kalın ciltte daha geç netleşir.
Son şekil. Bu tarihteki kontrol, sonuç değerlendirmesi için esas alınır.
Sık sorulan sorular
Burun estetiği ağrılı mı?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır; ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Sonraki ilk iki gün burun kökü ve göz çevresinde baskı hissi ile hafif–orta ağrı olabilir ve ağızdan alınan ağrı kesicilerle kontrol edilir. Tampon kullanılan vakalarda tampon çıkarılana kadar dolgunluk hissi sürer.
Burun estetiği için yaş sınırı var mı?
Alt sınır burun gelişiminin tamamlanmasıdır; bu genellikle kızlarda 16–17, erkeklerde 17–18 yaştır. Estetik amaçlı ameliyat için 18 yaşın doldurulmuş olması beklenir. Üst yaş sınırı yoktur; genel sağlık durumu uygunsa ileri yaşta da yapılabilir.
Nefes alma sorunu da varsa aynı ameliyatta ele alınabilir mi?
Uygun vakalarda evet. Muayenede septum deviasyonu (burun eğriliği) veya konka hipertrofisi saptanırsa bunlar estetik ameliyatla aynı seansta ele alınabilir; böylece tek anestezi ve tek iyileşme dönemi olur. Hangi işlemlerin gerektiği endoskopik muayeneyle belirlenir.
Piezo (ultrasonik) burun estetiği herkese uygun mu?
Piezo, kemik çatının şekillendirilmesinde kullanılan bir araçtır; kemer alınması ve kemik daraltma gerektiren vakalarda tercih edilebilir. Yalnızca burun ucu düzeltilecek vakalarda kemiğe müdahale edilmediği için piezoya gerek kalmaz. Kullanım kararı muayenede verilir.
Burun ameliyattan sonra eski hâline döner mi?
Kemik ve kıkırdak yeniden şekillendirildiği için burun ameliyat öncesi hâline dönmez. İlk aylarda şişlik indikçe burun incelmiş gibi görünür; bu değişim ödemin çözülmesidir. Şeklin uzun vadede korunmasında kıkırdak desteklerinin korunması ve iyileşme dönemindeki önerilere uyum belirleyicidir.
Ameliyattan sonra ne zaman uçağa binilebilir, denize girilebilir?
Uçak yolculuğu genellikle alçı alındıktan sonra, 7–10. günden itibaren uygundur; şehir dışından gelen hastaların bu süreyi İstanbul'da geçirmesi önerilir. Deniz ve havuz için yara iyileşmesinin tamamlanması beklenir; bu genellikle 4. haftadan sonradır ve hekim onayıyla karar verilir. Güneşten korunma ilk 3 ay boyunca gerekir.
Gözlük ne zaman kullanılabilir?
Alçı üzerinde gözlük kullanılabilir. Alçı alındıktan sonra 4–6 hafta boyunca gözlüğün burun kemiğine yük bindirmemesi gerekir; bu dönemde gözlük alna bantlanarak veya yanaklara oturan bir destekle kullanılır. Kontakt lens bir alternatiftir.
Burun estetiği ücreti nasıl belirlenir?
Ücret; ameliyatın kapsamına (yalnızca estetik mi, septum ve konka cerrahisi de dâhil mi), uygulanacak tekniğe, anesteziye ve hastanede kalış süresine göre belirlenir. Bu nedenle muayene yapılmadan ücret bildirilmez; görüşme sonrasında kapsam ve ücret yazılı olarak iletilir.
İlgili hizmetler
Bu konudaki yazılar
Kaynaklar
- Ishii LE ve ark. Clinical Practice Guideline: Improving Nasal Form and Function after Rhinoplasty. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2017.
- Han JK ve ark. Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekim tarafından verilir. Cerrahi ve girişimsel işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.