Kısa cevap: Rinoplasti burnun dış görünümünü, septoplasti burnu ikiye ayıran bölmenin eğriliğini düzeltir. Septorinoplasti ikisinin aynı ameliyatta yapılmasıdır; burun dışarıdan eğri görünüyorsa veya görünümle birlikte nefes şikâyeti varsa çoğu zaman bu yol izlenir. Hangisinin gerektiği, burun içinin endoskopla değerlendirildiği muayeneden sonra belirlenir.
Burun ameliyatlarında sık karışan üç kavram var: rinoplasti, septoplasti ve septorinoplasti. Üçü de burnu ilgilendirir ama farklı sorunları hedefler. Hangisinin gerektiği, burnun dış görünümünde ve burun içindeki yapılarda muayenede ne bulunduğuna göre belirlenir.
Rinoplasti neyi değiştirir?
Rinoplasti, burnun dışarıdan görünen kemik ve kıkırdak çatısının yeniden şekillendirilmesidir. Kemerin alınması, burun ucunun kaldırılması veya inceltilmesi, burun kanatlarının daraltılması ve dışarıdan görülen eğriliğin düzeltilmesi bu ameliyatın konusudur. Ayrıntılar burun estetiği sayfasında yer alır.
Septoplasti neyi düzeltir?
Septum, burun boşluğunu sağ ve sol olmak üzere ikiye ayıran kıkırdak ve kemik bölmedir. Bu bölmenin bir tarafa eğilmesine septum deviasyonu denir. Septoplasti, eğri bölümün burun içinden düzeltildiği ameliyattır; amaç hava yolunu açmaktır ve burnun dış görünümü değiştirilmez.
Septum eğriliğine çoğu zaman burun içindeki konkaların büyümesi de eşlik eder. Bu durumda konka küçültme aynı seansta planlanabilir.
Septorinoplasti: iki işlem aynı ameliyatta
Septorinoplasti, septoplasti ile rinoplastinin aynı ameliyatta yapılmasıdır. Bu birleşik yaklaşım çoğunlukla şu durumlarda gündeme gelir:
- Burun dışarıdan eğri görünüyorsa: dış eğriliğin önemli bir kısmı çoğu zaman septumun eğriliğinden kaynaklanır. Septum düzeltilmeden yalnızca dış yapıya müdahale edilirse eğrilik tekrar belirginleşebilir.
- Hem görünüm hem nefes şikâyeti varsa: iki ayrı ameliyat yerine tek anestezi ve tek iyileşme dönemiyle ikisi birlikte ele alınabilir.
- Burun ucunu desteklemek için kıkırdak gerekiyorsa: septum, rinoplastide destek amacıyla kullanılan kıkırdağın en sık alındığı yerdir.
Hangisinin gerektiğine nasıl karar verilir?
Karar, kişinin şikâyeti ve muayene bulgularıyla birlikte verilir. Muayenede burnun dış yapısı, cilt kalınlığı ve yüz oranları değerlendirilir; burun içi endoskopla incelenir. Septumun eğriliği, konkaların büyüklüğü ve burun kanadının iç kısmındaki dar bölge (iç burun kapakçığı) bu incelemede görülür. Sinüs hastalığından şüphelenilirse tomografi istenebilir.
Yalnızca görünümle ilgili bir istek olsa bile burun içinin değerlendirilmesi önemlidir. Dış yapıda yapılan değişiklikler hava yolunu etkileyebilir; muayenede fark edilmeyen bir septum eğriliği ameliyattan sonra nefes şikâyetine dönüşebilir.
Süreç açısından farklar
- Anestezi: rinoplasti ve septorinoplasti genellikle genel anesteziyle yapılır. Septoplasti de çoğunlukla genel anesteziyle yapılır.
- Süre: septum ve konka cerrahisi eklendiğinde ameliyat süresi uzar.
- Dış alçı: burnun dış yapısına müdahale edilmeyen septoplastide dış alçı gerekmez; rinoplasti ve septorinoplastide genellikle ilk haftanın sonunda alınır.
- Tampon ve iç atel: kullanılıp kullanılmayacağı ve süresi ameliyat planına göre belirlenir.
- İyileşme: septoplastide dışarıdan görülen şişlik ve morarma beklenmez. Rinoplastide şişliğin büyük bölümü ilk aylarda iner, son şekil yaklaşık 12. ayda değerlendirilir.
Yaş ve zamanlama
Estetik amaçlı rinoplasti için burun gelişiminin tamamlanması ve 18 yaşın doldurulmuş olması beklenir. Nefes almayı belirgin biçimde bozan septum eğriliğinde ise septoplasti, büyüme durumu değerlendirilerek daha erken yaşlarda da gündeme gelebilir.
Konuyla ilgili yazılar
- Burun Eğriliği Nasıl Anlaşılır? Belirtiler ve Muayene
- Burun Estetiği Öncesi Muayenede Neler Değerlendirilir?
Kaynaklar
- Ishii LE ve ark. Clinical Practice Guideline: Improving Nasal Form and Function after Rhinoplasty. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2017.
- Han JK ve ark. Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayeneden sonra hekim tarafından verilir; cerrahi işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekim tarafından verilir. Cerrahi ve girişimsel işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.