Kısa cevap: Burun içindeki bölmenin eğriliği (septum deviasyonu) çoğu zaman dışarıdan görülmez; sürekli burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, horlama ve tekrarlayan sinüzitle kendini gösterir. Aynı şikâyetler konka büyümesi veya alerjiden de kaynaklanabileceği için kesin ayrım, burun içinin endoskopla incelendiği kulak burun boğaz muayenesiyle yapılır.
Günlük dilde “burun eğriliği” iki farklı durumu anlatmak için kullanılır: burnun dışarıdan eğri görünmesi ve burun içindeki bölmenin (septum) eğri olması. İkincisine tıpta septum deviasyonu denir. İç eğrilik dışarıdan fark edilmeyebilir; çoğu zaman nefesle ilgili şikâyetlerle kendini gösterir.
Septum deviasyonu nedir?
Septum, burun boşluğunu ikiye ayıran kıkırdak ve kemik bölmedir. Hafif eğrilikler toplumda çok sık görülür ve çoğu kişide şikâyete yol açmaz. Eğrilik doğuştan olabileceği gibi gelişim döneminde ya da burna alınan bir darbe sonrasında da oluşabilir. Eğrilik hava akımını belirgin biçimde daraltıyorsa şikâyet ortaya çıkar.
Sık görülen belirtiler
- Burnun bir ya da iki tarafında sürekli tıkanıklık hissi
- Ağızdan nefes alma, özellikle uykuda
- Horlama ve sabahları ağız kuruluğu
- Egzersiz sırasında burundan yeterli nefes alamama
- Tekrarlayan sinüzit atakları
- Eğri tarafta tekrarlayan burun kanamaları
Tıkanıklığın gün içinde ya da yatış pozisyonuna göre taraf değiştirmesi her zaman eğriliğe bağlı değildir; burun içindeki konkaların doğal olarak dönüşümlü şişip inmesinden kaynaklanabilir.
Benzer şikâyet yapan diğer durumlar
Burun tıkanıklığının tek nedeni septum değildir. Aynı şikâyetler başka yapılardan da kaynaklanabilir ve tedavileri farklıdır:
- Konka hipertrofisi: burun yan duvarındaki konkaların büyümesi
- Alerjik rinit: mevsimsel ya da yıl boyu süren hapşırık, akıntı ve tıkanıklık
- Sinüs hastalıkları ve burun polipleri
- Çocuklarda geniz eti büyümesi
Bu nedenle tedaviye karar vermeden önce tıkanıklığın gerçek kaynağının belirlenmesi gerekir. Septum eğriliği ile konka büyümesi çoğu zaman birlikte bulunur.
Muayenede neler yapılır?
- Şikâyetin süresi, hangi tarafta olduğu, alerji ve geçirilmiş burun travması sorulur.
- Burun içi önce ışıkla, ardından ince bir endoskopla incelenir. Septumun eğriliği, konkaların büyüklüğü ve burnun arka bölümü bu incelemede görülür.
- Gerekirse konkaları geçici olarak küçülten bir sprey sıkılıp muayene tekrarlanır; böylece tıkanıklığın ne kadarının yapısal olduğu anlaşılır.
- Sinüs hastalığından şüphelenilirse tomografi istenebilir.
Tedavi seçenekleri
Burun spreyleri ve alerji tedavisi, eşlik eden şişliği ve akıntıyı azaltarak şikâyetleri hafifletebilir; ancak kıkırdak ve kemikteki yapısal eğriliği düzeltmez. Eğrilik belirgin şikâyete yol açıyorsa çözüm, burun içinden yapılan septoplasti ameliyatıdır. Konka büyümesi de varsa aynı seansta küçültme yapılabilir.
Burnun dış görünümünde de değişiklik isteniyorsa septum düzeltmesi burun estetiği ile birlikte, septorinoplasti olarak planlanabilir.
Ne zaman muayene olunmalı?
Tıkanıklık uzun süredir devam ediyorsa, uyku kalitesini ya da günlük yaşamı etkiliyorsa, sinüzit atakları sık tekrarlıyorsa veya burun spreylerine sürekli ihtiyaç duyuluyorsa kulak burun boğaz muayenesi ile nedenin belirlenmesi yararlı olur.
Konuyla ilgili yazılar
Kaynaklar
- Han JK ve ark. Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
- Seidman MD ve ark. Clinical Practice Guideline: Allergic Rhinitis. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
- Rosenfeld RM ve ark. Clinical Practice Guideline (Update): Adult Sinusitis. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayeneden sonra hekim tarafından verilir; cerrahi işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekim tarafından verilir. Cerrahi ve girişimsel işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.