Sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarının ve burun mukozasının iltihabıdır; dört haftadan kısa süren akut ve en az 12 hafta süren kronik formları vardır. İstanbul Bahçelievler'de muayene eden kulak burun boğaz uzmanı Op. Dr. Süleyman Kumbasar, sinüs ağızlarını endoskopla inceler ve gerektiğinde tomografiyle değerlendirir. Akut sinüzitin çoğu viraldir ve destek tedavisiyle düzelir. Kronik sinüzitte burun yıkama ve burun içi kortikosteroidler temel tedavidir; yanıt alınamazsa endoskopik sinüs cerrahisi değerlendirilir.
Sinüzit nedir?
Sinüzit, burnun çevresindeki kemiklerin içinde bulunan hava boşluklarının (sinüslerin) ve burun mukozasının iltihabıdır; bu nedenle tıpta rinosinüzit olarak da adlandırılır. Yanak (maksiller), alın (frontal), gözler arası (etmoid) ve kafa tabanına yakın (sfenoid) sinüsler, salgılarını burna açılan dar kanallardan boşaltır. Bu kanallar şişlik, polip veya yapısal darlık nedeniyle tıkandığında salgı sinüs içinde birikir ve iltihap gelişir.
Akut ve kronik sinüzit arasındaki fark nedir?
- Akut sinüzit: dört haftadan kısa sürer. Çoğu, soğuk algınlığından sonra gelişen viral bir iltihaptır ve kendiliğinden düzelir.
- Tekrarlayan akut sinüzit: yılda birkaç kez, aralarda tamamen düzelen ataklar
- Kronik sinüzit: en az 12 hafta süren şikâyetler ve muayene veya tomografide gösterilen iltihap bulguları; burun polipleriyle birlikte veya polipsiz olabilir.
Bakteriyel sinüzitten şüphelenilen durumlar şunlardır: şikâyetlerin 10 günden uzun sürmesi ya da başlangıçta düzelen tablonun yeniden kötüleşmesi.
Belirtileri nelerdir?
Sık görülen belirtiler burun tıkanıklığı, koyu renkli burun akıntısı veya geniz akıntısı, yüzde ve alında basınç ya da ağrı ile koku almada azalmadır. Gece artan öksürük, ağız kokusu ve yorgunluk eşlik edebilir. Her baş ağrısı sinüzit değildir; burun bulgusu olmadan yalnızca baş ağrısı varsa başka nedenler de araştırılır.
Sinüzit neden olur?
En sık neden üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır. Tekrarlayan ve kronik sinüzitte altta yatan etkenler araştırılır: septum deviasyonu, konka büyümesi, alerjik rinit, burun polipleri, sigara dumanı ve nadiren diş kökü kaynaklı enfeksiyonlar. Burun tıkanıklığının diğer nedenleri burun tıkanıklığının sık görülen nedenleri yazısındadır.
Nasıl teşhis edilir?
Teşhis muayeneyle konur. Op. Dr. Süleyman Kumbasar burun içini ve sinüs ağızlarını endoskopla inceler; akıntının kaynağı, polip ve yapısal darlıklar bu sırada görülür. Akut sinüzitte tomografi genellikle gerekmez. Kronik sinüzitte, cerrahi planlanırken veya göz ya da beyin çevresine yayılma şüphesinde sinüs tomografisi istenir.
Sinüzit nasıl tedavi edilir?
Akut viral sinüzitte tedavi destekleyicidir: tuzlu su ile burun yıkama, ağrı kesiciler ve hekim önerisiyle burun spreyleri. Bakteriyel sinüzit düşünülen hastalarda antibiyotik başlanabilir veya belirli koşullarda kısa bir süre izlenebilir; karar şikâyetlerin süresine ve şiddetine göre verilir. Kronik sinüzitte uzun süreli tuzlu su yıkama ve burun içi kortikosteroidler temel tedavidir; alerji varsa alerji tedavisi eklenir.
Endoskopik sinüs cerrahisi
İlaç tedavisine rağmen şikâyetleri süren kronik sinüzit ve burun poliplerinde endoskopik sinüs cerrahisi değerlendirilir. Ameliyat burun deliklerinden, ince kameralı aletlerle yapılır; yüzde kesi yoktur. Tıkalı sinüs ağızları genişletilir, polipler ve iltihaplı doku temizlenir. Uygun vakalarda sinüs ağzının balonla genişletildiği balon sinüplasti de bir seçenektir. Septum eğriliği varsa aynı seansta düzeltilebilir.
Hangi belirtiler acildir?
Sinüzitle birlikte göz çevresinde şişlik ve kızarıklık, görme bozukluğu veya çift görme, şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ya da bilinç değişikliği gelişirse vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır. Bu bulgular iltihabın göz çevresine veya kafa içine yayıldığını gösterebilir.
Ameliyat süreci
Endoskopik sinüs cerrahisi; burun deliklerinden yapılır, yüzde kesi yoktur.
Genel anestezi. Ameliyat öncesi tomografi ve anestezi değerlendirmesi yapılır.
Kapsamına göre genellikle 1–2 saat; septum cerrahisi eklendiğinde süre uzar.
Aynı gün veya ertesi gün taburculuk.
Tampon veya eriyebilen pansuman kullanımı ameliyat planına göre belirlenir.
İyileşme takvimi
Burun tıkanıklığı, kanlı akıntı ve kabuklanma olur. Tuzlu su ile burun yıkamaya başlanır; burun sümkürülmez.
Kontrol muayenelerinde burun içi temizlenir. Masa başı işlere genellikle ilk haftanın sonunda dönülür.
Mukoza iyileşir, koku alma ve burun solunumu düzelmeye başlar.
Özellikle burun poliplerinde düzenli kontrol ve burun içi sprey tedavisi sürdürülür.
Sık sorulan sorular
Sinüzit baş ağrısı yapar mı?
Sinüzit yüzde, alında ve göz çevresinde basınç veya ağrı yapabilir. Ancak burun tıkanıklığı ve akıntı olmadan yalnızca baş ağrısı varsa neden çoğu zaman sinüzit değildir; migren gibi başka baş ağrısı türleri de araştırılır.
Sinüzitte antibiyotik her zaman gerekli mi?
Hayır. Akut sinüzitin büyük kısmı viraldir ve antibiyotik gerektirmez. Şikâyetlerin 10 günden uzun sürmesi, düzelme sonrası yeniden kötüleşme veya şiddetli bulgular bakteriyel sinüzit düşündürür; antibiyotik kararı muayenede verilir.
Sinüs tomografisi her zaman çekilir mi?
Akut sinüzitte genellikle gerekmez. Kronik sinüzitte, cerrahi planlanırken veya göz çevresine ya da kafa içine yayılma şüphesinde tomografi istenir.
Burun polipi nedir?
Burun polipleri, kronik iltihap nedeniyle burun ve sinüs mukozasından gelişen, iyi huylu şişliklerdir. Tıkanıklık ve koku kaybı yapar. Tek taraflı polip veya kanamalı kitle görüldüğünde ayrıca araştırılır.
Endoskopik sinüs ameliyatından sonra polip tekrarlar mı?
Polipli kronik sinüzit uzun süreli bir iltihap hastalığıdır ve ameliyattan sonra da tekrarlayabilir. Tekrar riskini azaltmak için burun içi kortikosteroidler ve düzenli kontroller sürdürülür.
Balon sinüplasti kimler için uygundur?
Balon sinüplasti, sinüs ağzının daraldığı ve belirgin polip bulunmayan seçilmiş vakalarda kullanılabilir. Polipli veya yaygın sinüzitte endoskopik sinüs cerrahisi gerekir; uygunluk tomografi ve endoskopi bulgularına göre belirlenir.
İlgili hizmetler
Bu konudaki yazılar
Kaynaklar
- Rosenfeld RM ve ark. Clinical Practice Guideline (Update): Adult Sinusitis. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
- Seidman MD ve ark. Clinical Practice Guideline: Allergic Rhinitis. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2015.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı muayene sonrasında hekim tarafından verilir. Cerrahi ve girişimsel işlemlerin sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterir.